Simorgh سیمرغ
سیمُرغ نام یک پرندهٔ اسطورهای-افسانهای ایرانی است. شاید بتوان سیمرغ را از مهمترین موجودات در ادبیات پارسی برشمرد. دانشمندان زیادی از دیرباز به این پرنده در اساطیر ایرانی و شباهتهای آن با مرغان دیگری همچون çyena (شاهین)، گرودای هندی، وارغن، کرشیفت، امرو و کمروی اوستایی، چمروش و کَمَک در ادبیات پهلوی، عنقای عربی، هما و ققنوس در ادب پارسی، فونیکس یونانی، انزوی اکدی، و سیرنگ در ادبیات عامیانه پرداختهاند. سیمرغ نقش مهمی در داستانهای شاهنامه دارد. آشیانه ی او کوه اسطورهای قاف است. دانا و خردمند است و به رازهای نهان آگاهی دارد. زال را پرورش میدهد و همواره او را زیر بال خویش پشتیبانی میکند. به رستم در نبرد با اسفندیار رویین تن یاری میرساند. سیمرغ در شاهنامهٔ فردوسی دو چهرهٔ متفاوت یزدانی (در داستان زال) و اهریمنی (در هفت خوان اسفندیار) دارد. زیرا همهٔ موجودات ماوراء طبیعت نزد ثنویان (دوگانه پرستان) دو قلوی متضاد هستند. سیمرغ اهریمنی بیشتر یک مرغ اژدهاست ، فاقد استعدادهای قدسی سیمرغ یزدانی است و به دست اسفندیار در خوان پنجمش کشته میشود. ورود سیمرغ یزدانی به شاهنامه با تولد «زال» آغاز میشود
جز در شاهنامه دیگر شاعران پارسیگوی نیز سیمرغ را چهرهٔ داستان خود قرار دادهاند. از جمله منطق الطیرعطار نیشابوری نیز از آن دستهاند
نشان سیمرغ در دوره ی ساسانی ، بر بسیاری از جامها و ظرفها نقش بسته و شاید نشان رسمی شاهنشاهی ایران بوده باشد. نگارههای کشف شده بر بخش غربی دیوار افراسیاب ، در شهر سمرقند ، شاه یا شاهزادهای را نمایش میدهند که همان طرح ، همانند جامه خسرو پرویز بر دیوار طاق بستان ، روی جامه اش نقش بسته است
The Simorgh is a legendary bird that, according to ancient narratives, makes its nest atop the Tree of All Seeds. Whenever the Simorgh takes flight, a thousand branches grow. Upon its return, a thousand branches break. The Simorgh appears in the Shāhnāme, Avestā, and Middle-Persian narratives, as having beautiful, colorful wings, the face of a dog (or at times a human visage), and an eagle-like beak that can easily carry an elephant.
This king of birds has a lifespan of one thousand and seven hundred years. In Ferdowsi's Shāhnāme, the Simorgh dwelled atop the Alborz Mountain* and raised Zaal (Rostam's father) alongside itschicks. When Zaal returned to his human family, the Simorgh gave him a feather to burn if he ever encountered danger. Simorgh appeared once during Rostam's birth and again to aid Zaal and Rostam during the battle with Esfandyar.
Visual Description
مرغی افسانهای با دُم طاووس
بدن عقاب
سر سگ
پنجههای شیر
Compare With
Related Creatures
References
Shahname, Garshasbname, Avesta
سیمرغ - ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد (wikipedia.org)
سیمرغ ، پرنده افسانه ای ایران و شاهنامه | آسمونی (asemooni.com)